Dlaczego rzadkie jelenie szydlarze są postrachem na rykowiskach?
W polskich lasach podczas corocznego rykowiska pojawia się rzadki, ale niezwykle niebezpieczny fenomen – jeleń szydlarz. Choć jego poroże nie imponuje rozłożystym, klasycznym kształtem i nie zachwyca estetów, stanowi jedną z najbardziej zabójczych broni w świecie przyrody. Jak opisywał Marcin Szumowski w reportażu dla programu „Czysta Polska” na antenie Polsat News, spotkanie z takim osobnikiem dla innych samców niemal zawsze kończy się tragicznie.
Dlaczego szydlarz jest tak niebezpieczny?
Natura zaprojektowała tradycyjne, rozgałęzione poroże jeleni (tzw. wieniec) w taki sposób, aby samce podczas walki o terytorium i łanie mogły krzyżować i zakleszczać swoje oręże. Rykowisko ma być pokazem czystej siły i zapasów, a nie krwawą rzezią. Rozgałęzienia działają jak tarcza ochronna – blokują dostęp do ciała przeciwnika.
W przypadku szydlarza ta ewolucyjna ochrona przestaje działać:
-
- Brak barier ochronnych: Jego poroże to dwie proste, gładkie i niezwykle ostre tyki, przypominające szydła lub sztylety.
- Śmiertelna skuteczność: Podczas starcia tradycyjne poroże rywala bezwładnie przepuszcza proste tyki szydlarza. Te z potężną siłą wbijają się bezpośrednio w klatkę piersiową, brzuch lub głowę konkurenta.
- Egzekucja zamiast walki: Pojedynek z szydlarzem nie jest próbą sił, lecz natychmiastowym wyrokiem śmierci dla prawidłowo zbudowanego byka.
Skąd biorą się szydlarze?
Szydlarz to najczęściej efekt starzenia się i stopniowego uwsteczniania poroża u bardzo starych samców. Z wiekiem ich organizm nie ma już tylu sił i składników mineralnych, by budować potężne wieńce z licznymi odnogami. W końcowej fazie tego procesu poroże traci rozgałęzienia, pozostawiając jedynie ostre, pojedyncze szpikulce. Rzadziej deformacja ta wynika z przebytych chorób, uwarunkowań genetycznych lub mechanicznych uszkodzeń we wczesnej fazie wzrostu tkanki kostnej.
Na szczęście dla ekosystemu, osobniki o takiej budowie pojawiają się na rykowiskach raz na kilka lub kilkanaście lat. Gdyby występowały powszechnie, okres godowy jeleni zmieniłby się w brutalną eliminację najsilniejszych i najzdrowszych byków, co mogłoby poważnie zachwiać strukturą populacji tego gatunku w naszych lasach.
Źródła:
- Materiał wideo i artykuł Zielona Interia / Polsat News: „W polskich lasach pojawiły się zdeformowane jelenie. Są zabójcze” z programu „Czysta Polska”: https://zielona.interia.pl/program-czysta-polska/news-w-polskich-lasach-pojawily-sie-zdeformowane-jelenie-sa-zaboj,nId,23549497
- Polsat News, Program „Czysta Polska”: https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-03-03/czysta-polska-nowy-program-w-polsat-news-poswiecony-ochronie-srodowiska-i-klimatu/
- Encyklopedia Leśna: „Szydlarz”: https://encyklopedialesna.com/haslo/szydlarz/
