Reklamuj się Zgłoś wydarzenie

LOADING...

 Reforma transkrypcji w USC. „Akty małżeństwa z gwiazdką” weszły w życie, ale budzą opór samorządów
2026-08-25

Reforma transkrypcji w USC. „Akty małżeństwa z gwiazdką” weszły w życie, ale budzą opór samorządów

By

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski ogłosił oficjalne wejście w życie rozporządzenia, które umożliwia transkrypcję w Polsce zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych. Nowe przepisy, które zaczęły obowiązywać w poniedziałek, dostosowują polską praktykę urzędową do wcześniejszego orzecznictwa unijnego Trybunału Sprawiedliwości (TSUE) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Z ustaleń Wirtualnej Polski wynika jednak, że kilkadziesiąt urzędów w kraju (m.in. Zakopane, Mrągowo i Serock) deklarowało wcześniej sprzeciw wobec nowej procedury, powołując się na rzekomą niezgodność dokumentu z polską Konstytucją oraz bariery o charakterze systemowym.

Nowy wzór formularza: Na czym polega zmiana?
Do tej pory główną techniczną barierą, na którą powoływały się urzędy stanu cywilnego (USC), były sztywne rubryki w formularzach z góry wymagające wpisania danych „mężczyzny” i „kobiety”.
Nowe rozporządzenie Ministerstwa Cyfryzacji całkowicie modyfikuje ten schemat:
    • Zastąpienie sztywnych rubryk: Tradycyjne pola zastąpiono dwoma uniwersalnymi polami oznaczonymi jako „mężczyzna/kobieta”.
    • Wybór opcji (tzw. akt z gwiazdką): Urzędnik podczas wprowadzania danych wybiera i zaznacza właściwe określenie. Pozwala to na wygenerowanie oficjalnego dokumentu dla związku kobiety i mężczyzny, dwóch kobiet bądź dwóch mężczyzn.

Według deklaracji wicepremiera Krzysztofa Gawkowskiego, tylko w pierwszym roboczym dniu obowiązywania przepisów nowy akt małżeństwa pomyślnie odebrało w Polsce 11 par jednopłciowych.

Gdzie leżą przyczyny buntu samorządowców?
Z ankiety przeprowadzonej przez Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza wynika, że co najmniej 36 gmin i samorządów zapowiadało wcześniej, że nie dokona transkrypcji aktów par tej samej płci. Choć w pierwszych dniach urzędnicy unikają otwartych, imiennych deklaracji o łamaniu rozporządzenia w obawie przed rozgłosem, opór w strukturach lokalnych pozostaje silny.
Główne zastrzeżenia oponentów skupiają się wokół dwóch aspektów:
    1. Zarzut niekonstytucyjności: Politycy opozycji (m.in. Przemysław Czarnek) oraz część prawników samorządowych podnoszą, że rozporządzenie ministra stoi w bezpośredniej sprzeczności z art. 18 Konstytucji RP, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Akt rangi rozporządzenia nie może modyfikować tej zasady.
    2. Techniczny paraliż baz danych: Urzędnicy zwracają uwagę na problem natury informatycznej. Centralne polskie rejestry państwowe i systemy wydawania odpisów (skróconych oraz pełnych) zostały przed laty zaprogramowane w oparciu o algorytmy wymagające danych kobiety i mężczyzny. Urzędy podnoszą, że brakuje im zsynchronizowanych polskich dokumentów źródłowych i pełnych danych systemowych, by bezbłędnie generować nowe odpisy w przypadku dwóch osób tej samej płci.


Odmowa to łamanie prawa?
Władze centralne zapowiadają bezwzględne egzekwowanie nowych przepisów. Zarówno wicepremier Krzysztof Gawkowski, jak i pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula jednoznacznie podkreślili, że odmowa dokonania transkrypcji przez kierownika USC stanowi bezpośrednie złamanie obowiązującego prawa.
Przedstawiciele organizacji pozarządowych (np. Hubert Sobecki ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza) wskazują, że brak jasnych wytycznych wykonawczych ze strony MSWiA na starcie reformy może potęgować strach urzędników przed konsekwencjami prawnymi. Wszystko wskazuje na to, że ewentualne odmowy będą skutkować falami odwołań i sprawami przed sądami administracyjnymi, które ostatecznie zweryfikują tą sytuację.

Źródła:
    • Bunt w samorządach. Formularz aktu ślubu z gwiazdką i dopiskiem „wybrać odpowiednie”, Wirtualna Polska: https://wiadomosci.wp.pl/bunt-w-samorzadach-formularz-aktu-slubu-z-gwiazdka-i-dopiskiem-wybrac-odpowiednie-7321925097343104a
    • Gawkowski: odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego to łamanie prawa, TVN24: https://wiadomosci.wp.pl/bunt-w-samorzadach-formularz-aktu-slubu-z-gwiazdka-i-dopiskiem-wybrac-odpowiednie-7321925097343104a
    • Tyle małżeństw jednopłciowych zatwierdziły urzędy w Polsce. Minister ogłasza, Onet wiadomości: https://wiadomosci.onet.pl/kraj/malzenstwa-jednoplciowe-w-polsce-urzedy-przepisuja-akty-zawarte-za-granica/05vj0fh
    • Transkrypcja aktów małżeństwa. Czarnek grzmi, Do Rzeczy: https://dorzeczy.pl/opinie/932968/transkrypcja-aktow-malzenstwa-czarnek-grzmi.html
    • Akt małżeństwa to nie wszystko. Para jednopłciowa nie została wpisana do systemu PESEL, Opoka.org.pl: https://opoka.org.pl/News/Polska/2026/urzednicy-w-lublinie-nie-zmienili-kobietom-stanu-cywilnego

Poprzedni Post

System ostrzegania w Polsce do…

Następny Post

Stopnie alarmowe w Polsce przedłużone.…

post-bars