Ponad 20 grup bez składki zdrowotnej. Resort zdrowia zapowiada wielki przegląd i szuka funduszy dla NFZ
Publiczny system opieki zdrowotnej w Polsce mierzy się z bezprecedensowym kryzysem finansowym. Temat finansowania ochrony zdrowia wrócił do centrum debaty publicznej po oficjalnej zapowiedzi minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, która ogłosiła rozpoczęcie szczegółowego przeglądu grup społecznych i zawodowych zwolnionych z opłacania składki zdrowotnej.
Dyskusja ta przestała być jedynie sporem o kształt przepisów prawnych, a stała się twardą walką o załatanie gigantycznej dziury budżetowej w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ).
23 miliardy złotych pod kreską. System oparty na składce wyczerpał możliwości
Sytuacja finansowa publicznej służby zdrowia jest krytyczna. Szacowany deficyt NFZ wynosi aż 23 miliardy złotych. Choć łączne przychody funduszu oszacowano na poziomie 217,4 miliarda złotych, to bezpośrednie wpływy ze składek zdrowotnych pokryją jedynie 184,3 miliarda złotych. Ministerstwo Finansów musi ratować sytuację dotacją podmiotową z budżetu państwa w kwocie 26 miliardów złotych, jednak to wciąż za mało.
Szefowa resortu zdrowia, Jolanta Sobierańska-Grenda, wprost diagnozuje sytuację: system opieki zdrowotnej oparty wyłącznie na dotychczasowym modelu poboru składek od pracujących obywateli całkowicie wyczerpał swoje możliwości. Obecnie składki pokrywają zaledwie 85 procent zapotrzebowania funduszu, a pozostałe 15 procent musi być sztucznie finansowane bezpośrednio z budżetu państwa.
Nawet 10 milionów Polaków uprzywilejowanych. Kto dziś nie płaci?
Z analiz przygotowanych przez ekspertów wynika, że z obowiązku odprowadzania składki zdrowotnej zwolnione jest prawie 30 procent polskiego społeczeństwa, co przekłada się na potężną grupę blisko 10 milionów osób. Obecnie na liście znajduje się ponad 20 grup zawodowych i społecznych.
Do najważniejszych kategorii osób objętych zwolnieniem lub szczególnymi zasadami należą m.in.:
-
- Dzieci i młodzież do ukończenia 18. roku życia,
- Uczniowie, studenci oraz doktoranci nieposiadający zatrudnienia,
- Osoby bezrobotne zarejestrowane oficjalnie w urzędach pracy,
- Rolnicy gospodarujący na gruntach do 6 hektarów przeliczeniowych,
- Duchowni, za których składki odprowadzane są z Funduszu Kościelnego,
- Żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT),
- Osoby pobierające świadczenia socjalne, takie jak zasiłek macierzyński, urlop wychowawczy czy świadczenie pielęgnacyjne.
Głosy sprzeciwu wobec tak rozległego systemu wyjątków płyną m.in. ze strony związków zawodowych. Pełne uregulowanie poboru składki zdrowotnej od wszystkich obywateli od dłuższego czasu postuluje Sekcja Krajowa NSZZ „Solidarność”. Związkowcy argumentują, że obecna konstrukcja systemu narusza zasadę solidaryzmu społecznego i nadmiernie obciąża etatowych pracowników oraz przedsiębiorców.
Jakie zmiany rozważa rząd? Na stole dwa scenariusze
Ministerstwo Zdrowia, we współpracy z Ministerstwem Finansów, gorączkowo poszukuje rozwiązań, które trwale zwiększą dopływ gotówki do NFZ. Z zapowiedzi minister Jolanty Sobierańskiej-Grendy wynikają dwa potencjalne kierunki reform:
-
- Wprowadzenie sztywnych dotacji budżetowych za grupy zwolnione: Model ten nie likwidowałby przywilejów samych obywateli, ale zmusiłby budżet państwa do przekazywania do NFZ precyzyjnie wyliczonych kwot za każdą osobę objętą wyjątkiem. Pozwoliłoby to na jasne rozdzielenie tego, kto korzysta z ulgi, a skąd realnie pochodzą pieniądze na leczenie.
- Rewizja przywilejów i podwyżki składek: Resort zdrowia uważnie przygląda się postulatom politycznym, aby zweryfikować status osób ubezpieczonych w KRUS i sprawdzić, kto faktycznie jest rolnikiem. Jak zasygnalizowała szefowa resortu, z różnych środowisk płyną także rekomendacje dotyczące ewentualnego podniesienia składki zdrowotnej dla niektórych grup społecznych, które obecnie uiszczają rażąco niskie opłaty.
Ostateczny kształt i zakres modyfikacji listy zwolnień będą wymagały konsensusu na szczeblu całej Rady Ministrów. Choć decyzje ostateczne jeszcze nie zapadły, sam fakt uruchomienia audytu w Ministerstwie Zdrowia pokazuje, że utrzymanie dotychczasowego status quo przy tak olbrzymim zadłużeniu szpitali staje się technicznie niemożliwe.
Źródła:
- Analiza finansów i dane dotyczące deficytu NFZ opublikowane przez portal Biznes o2: https://biznes.o2.pl/biznes/ponad-20-grup-nie-placi-skladki-zdrowotnej-ida-zmiany-7317902758000768a
- Informacje o liczbie Polaków objętych zwolnieniem ze składki zdrowotnej w raporcie Rzeczpospolitej: https://www.rp.pl/praca-emerytury-i-renty/art44906041-ponad-20-grup-zwolnionych-ze-skladki-zdrowotnej-nawet-10-mln-polakow
- Zarobki lekarzy połączone z numerem PESEL. Jolanta Sobierańska-Grenda o pierwszej zbiórce danych: https://tvn24.pl/polska/zarobki-lekarzy-polaczone-z-numerem-pesel-jolanta-sobieranska-grenda-o-pierwszej-zbiorce-danych-st9183530
- Zestawienie osób zwolnionych z opłat przygotowane przez serwis Forsal: https://forsal.pl/finanse/twoje-pieniadze/artykuly/11285165,placisz-skladke-zdrowotna-sprawdz-kto-jest-zwolniony.html