Generowanie pism w kilka sekund: Jak sztuczna inteligencja paraliżuje polskie urzędy
Polacy masowo wykorzystują generatywną sztuczną inteligencję (AI) do pisania skarg, odwołań oraz wniosków do administracji publicznej. Narzędzia takie jak ChatGPT pozwalają obywatelom sformułować skomplikowanie brzmiące pismo urzędowe w zaledwie kilka sekund. Jednak dla instytucji państwowych i samorządów ta technologiczna rewolucja stała się poważnym obciążeniem. Jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna”, urzędnicy spędzają długie godziny na weryfikacji dokumentów, które powstały za pomocą jednego kliknięcia. Sytuacja staje się patowa, choć sama administracja publiczna również nie pozostaje bez winy.
Lawina pism zalewa gminy i instytucje
W ostatnich latach polskie samorządy oraz instytucje państwowe notują drastyczny, bezprecedensowy wzrost liczby wpływających dokumentów.
-
- Masowa skala: Obywatele generują setki pism w sprawach, które dawniej załatwiali osobiście lub telefonicznie.
- Szybkość generowania: Stworzenie obszernego wniosku z pomocą AI zajmuje petentowi niespełna minutę.
- Brak barier: Nawet osoby bez wykształcenia prawniczego mogą dziś zasypać urząd pismami naszpikowanymi fachową terminologią.
Gminy alarmują, że ich dotychczasowe zasoby kadrowe przestają wystarczać do bieżącej obsługi tak ogromnego wolumenu korespondencji.
Sekunda dla petenta, godziny dla urzędnika
Paradoks pism zasilanych przez AI polega na tym, że ich przeczytanie i rozpatrzenie wymaga od urzędników znacznie więcej uwagi i czasu niż w przypadku tradycyjnych dokumentów.
-
- Iluzja profesjonalizmu: Pisma z AI wyglądają na niezwykle fachowe, co wymusza na urzędnikach szczegółową analizę prawną każdej strony.
- Zjawisko „halucynacji” AI: Algorytmy bardzo często zmyślają nieistniejące przepisy, powołują się na uchylone ustawy lub błędnie interpretują wyroki sądów.
- Żmudna weryfikacja: Pracownik urzędu musi słowo po słowie sprawdzać każdą podstawę prawną, aby upewnić się, czy przytoczone paragrafy w ogóle istnieją w polskim porządku prawnym.
W efekcie urzędy marnują czas na analizowanie fikcyjnych problemów prawnych, co drastycznie opóźnia załatwianie realnych spraw innych obywateli.
Druga strona medalu: Urzędnicy też nie są bez winy
Choć urzędnicy narzekają na plagę pism z AI, eksperci i obywatele zwracają uwagę, że obecny kryzys to w dużej mierze efekt wieloletnich zaniedbań samej administracji. Masowe sięganie po algorytmy przez Polaków jest reakcją obronną na systemowe wady urzędów.
Obywatele zaczęli używać broni przeciwnika. Skoro urzędy od lat odpowiadają na zapytania trudnym, hermetycznym językiem i gotowymi szablonami, petenci znaleźli sposób, by odpowiadać im dokładnie w ten sam sposób – tyle że na masową skalę i bez wysiłku.
Jak rozwiązać ten problem?
Obecny stan rzeczy jest nie do utrzymania w dłuższej perspektywie. Eksperci ds. administracji wskazują na konieczność podjęcia natychmiastowych działań:
-
- Uproszczenie języka (Plain Language): Urzędy muszą zacząć pisać językiem zrozumiałym dla ludzi. Prostsza biurokracja to mniejsza potrzeba używania AI przez obywateli.
- Wdrożenie AI po stronie urzędów: Administracja musi zacząć legalnie i systemowo wykorzystywać algorytmy do wstępnej selekcji, analizy i kategoryzacji wpływających pism.
- Weryfikatory treści AI: Wprowadzenie narzędzi odsiewających pisma wygenerowane automatycznie lub zawierające rażące błędy prawne (tzw. halucynacje).
Sztuczna inteligencja nie zniknie z naszego życia. Kluczem do sukcesu nie jest zakazywanie jej używania, ale cyfryzacja i modernizacja urzędów, by potrafiły stawić czoła nowej, cyfrowej rzeczywistości.
Źródła:
- Analiza problemu masowych pism AI w administracji: „Urzędy zasypane pismami wygenerowanymi przez AI. Trzeba wprowadzić nowe zasady” – Dziennik Gazeta Prawna: https://edgp.gazetaprawna.pl/samorzad/samorzad-terytorialny-i-finanse/artykuly/11284205,urzedy-zasypane-pismami-wygenerowanymi-przez-ai-trzeba-wprowadzic-n.html
- Pisma wygenerowane przez AI. Urzędnicy mają więcej pracy: https://www.money.pl/finanse/prompty-poszly-ostro-w-ruch-takich-pism-w-urzedach-jest-coraz-wiecej-7314718893140032a.html
