Prezydent podpisał ustawę o systemach AI. Polska wdraża unijny AI Act i powołuje nowy organ nadzoru
Prezydent RP oficjalnie podpisał przełomową ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która została skierowana do publikacji w Dzienniku Ustaw. Nowa regulacja tworzy w Polsce kompleksowe ramy prawne wspierające innowacje technologiczne, zapewniając jednocześnie wysoki poziom cyberbezpieczeństwa. Przepisy te stanowią bezpośrednie wdrożenie i dostosowanie krajowego porządku prawnego do unijnego rozporządzenia AI Act. Ich głównym celem jest ochrona praw podstawowych obywateli oraz budowanie zaufania społecznego do systemów opartych na algorytmach sztucznej inteligencji.
Wicepremier i minister cyfryzacji, Krzysztof Gawkowski, podkreślił, że ustawa ta z jednej strony stymuluje rozwój innowacji, a z drugiej daje państwu realne narzędzia do kontroli i lepszego zrozumienia systemów AI.
Nowy organ nadzoru: Jak będzie działać KRiBSI?
Kluczowym elementem nowej architektury instytucjonalnej jest powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Będzie to niezależny, kolegialny organ nadzorujący rynek AI w Polsce, obsługiwany od strony organizacyjnej i logistycznej przez Ministerstwo Cyfryzacji.
Konstrukcja KRiBSI opiera się na konsolidacji wiedzy i doświadczeń już istniejących regulatorów rynkowych. W skład nowej komisji wejdą przedstawiciele:
-
- Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK),
- Komisji Nadzoru Finansowego (KNF),
- Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT),
- Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE).
Pracami całego organu pokieruje przewodniczący powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5-letnią kadencję. Harmonogram wdrożenia jest bardzo precyzyjny – ustawa nakłada obowiązek powołania przewodniczącego w ciągu dwóch miesięcy od wejścia przepisów w życie (co nastąpi w październiku 2026 roku), a pełny skład komisji ma zostać skompletowany w ciągu trzech miesięcy, by rozpocząć regularną działalność w listopadzie 2026 roku.
Do głównych zadań KRiBSI należeć będzie rozpatrywanie oficjalnych skarg od obywateli i firm na nieprawidłowe działanie systemów AI – w tym na decyzje algorytmiczne powodujące zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa. Ponadto komisja będzie wydawać tzw. opinie indywidualne, dające przedsiębiorcom prawną pewność co do poprawności ich technologii jeszcze przed wdrożeniem rynkowym.
Bezpieczny poligon dla innowacji
Ustawa pozycjonuje Polskę jako jednego z europejskich pionierów we wdrażaniu tzw. piaskownic regulacyjnych dla sztucznej inteligencji. Piaskownica regulacyjna to specjalne, kontrolowane środowisko prawne i techniczne, w którym firmy mogą testować innowacyjne rozwiązania AI pod bezpośrednim nadzorem KRiBSI. W ramach piaskownicy możliwe będzie czasowe wyłączenie stosowania niektórych przepisów, co ma ułatwić i przyspieszyć proces komercjalizacji technologii.
Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski zaznaczył, że celem resortu jest maksymalne uproszczenie testów w bezpiecznym otoczeniu prawnym. Aby zdjąć barierę wejścia dla najmniejszych podmiotów, ustawa gwarantuje, że mikro-, mali oraz średni przedsiębiorcy (MŚP) będą uczestniczyć w piaskownicach całkowicie nieodpłatnie. Dodatkowo Minister Cyfryzacji zyskał uprawnienia do bezpośredniego finansowego wspierania badań naukowych oraz prac rozwojowych z zakresu AI.
Większa ochrona biznesu i transparentność
W toku prac legislacyjnych w Sejmie i Senacie projekt ustawy został poddany istotnym modyfikacjom, które zbalansowały pozycję regulatora i sektora prywatnego:
- Rezygnacja z radykalnych sankcji: Parlamentarzyści wykreślili z projektu uprawnienia KRiBSI do stosowania bezpośrednich nakazów i zakazów natychmiastowego wycofywania systemów AI z rynku lub usuwania ich elementów.
- Preferencje dla samorządów: Wprowadzono ulgi i preferencyjne stawki opłat dla jednostek samorządu terytorialnego chcących testować systemy AI w piaskownicach.
- Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa: Rygorystycznie zaostrzono przepisy chroniące wrażliwe dane i tajemnice biznesowe firm w trakcie postępowań wyjaśniających prowadzonych przez komisję.
- Kontrola sądowa: Zagwarantowano przedsiębiorcom pełne prawo do odwołania się od wszelkich rozstrzygnięć KRiBSI do niezawisłych sądów.
- Transparentność władz: Uszczelniono system składania oświadczeń majątkowych przez Przewodniczącego KRiBSI oraz jego zastępców.
Źródło:
Portal Gov.pl – Ministerstwo Cyfryzacji: „Ustawa o systemach AI – bezpieczny rozwój sztucznej inteligencji w Polsce”: https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/ustawa-o-systemach-ai–bezpieczny-rozwoj-sztucznej-inteligencji-w-polsce
